جمال الدين محمد الخوانساري
88
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
نيست در ميانهء أعضا كمترين بحسب شكر از چشم ، پس عطا مكنيد بآن خواستههاى آن را پس مشغول سازد شما را از ذكر خدا ، يعنى چون چشم كم شكرست أهليت اين ندارد كه آنچه خواهد وطلب كند از نگاهها ونظارهها بآن عطا شود با وجود مفسدهء كه در آن باشد وآن اينست كه اگر عطا شود آنها بآن مشغول سازد شما را از ذكر وياد خدا ومانع شود از آن ، وپوشيده نيست كه شكر ظاهري هر عضوى چنانكه علما گفتهاند صرف آنست در آنچه حق تعالى آنرا از براي آن خلق كرده مثل صرف چشم در مطالعهء مصنوعات حق تعالى از براي استدلال به آنها بر حقايق ومعارف يا مطالعهء كتب علوم دينيه ، وصرف گوش در آنچه باعث رضاى حق تعالى شود از مسائل علميه وعمليه ومانند آنها ، و « بودن چشم ميانهء أعضاء كم شكر » باين معنى پر ظاهر نيست وممكن است كه هر يك از اعضا را شكري باشد باطني كه ما ندانيم چنانكه حق تعالى فرموده كه « نيست هيچ چيز مگر اين كه تسبيح ميكند بستايش حق تعالى وليكن شما نمىفهميد تسبيح آنها را » وبنا بر اين ممكن است كه آن حضرت صلوات اللّه وسلامه عليه داند كه كم شكرتر از چشم نيست در ميانهء أعضاء ، وشايد كه وجه آن اين باشد كه آن شكر آنها در وقت فراغ آنها باشد از شغل خود ، وچون چشم أكثر أوقات مشغول بشغل خودست وكم فارغ ميباشد بآن اعتبار كم شكرتر از آنى ميانهء آنها نباشد واللّه تعالى يعلم . 7520 ليس في المعاصي اشدّ من اتبّاع الشّهوة فلا تطيعوها فيشغلكم عن اللّه . نيست در گناهان سختتر از پيروى شهوت پس فرمانبردارى مكنيد شهوت را پس مشغول سازد شما را از خدا ، يعنى اگر فرمانبردارى كنيد آنرا مشغول سازد شما را از خدا .